Phòng học STEM tiểu học: Xu hướng giáo dục giúp học sinh phát triển tư duy từ sớm

Trong những năm gần đây, giáo dục STEM không còn là mô hình chỉ dành cho bậc trung học hay các chương trình đào tạo chuyên sâu mà đã được triển khai rộng rãi ngay từ cấp tiểu học. Phòng học STEM tiểu học đang trở thành mô hình được nhiều cơ sở giáo dục quan tâm nhằm tạo môi trường học tập hiện đại và phát triển tư duy cho học sinh ngay từ những năm đầu đời.

Đặc biệt, Công văn số 909/BGDĐT-GDTH của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục tiểu học đã khẳng định vai trò của STEM trong chương trình giáo dục phổ thông mới. Theo đó, giáo dục STEM được xem là một trong những giải pháp giúp phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh thông qua việc tích hợp kiến thức các môn học với hoạt động thực hành, trải nghiệm và sáng tạo.

Giáo dục STEM trong tiểu học theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Giáo dục STEM ở bậc tiểu học không phải là một môn học độc lập mà được tổ chức thông qua các môn học và hoạt động giáo dục hiện có. Nội dung STEM được lồng ghép linh hoạt vào quá trình dạy học nhằm giúp học sinh kết nối kiến thức giữa các lĩnh vực Khoa học (Science), Công nghệ (Technology), Kỹ thuật (Engineering) và Toán học (Mathematics).

Khác với phương pháp truyền đạt kiến thức một chiều, giáo dục STEM khuyến khích học sinh chủ động đặt câu hỏi, quan sát, thử nghiệm, thiết kế sản phẩm và tự tìm ra lời giải cho các vấn đề thực tiễn. Giáo viên đóng vai trò định hướng, tổ chức hoạt động và tạo điều kiện để học sinh được trải nghiệm nhiều hơn trong quá trình học tập.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nhấn mạnh việc triển khai STEM cần phù hợp với điều kiện thực tế của từng nhà trường, đảm bảo tính linh hoạt, không gây quá tải cho học sinh và tận dụng hiệu quả cơ sở vật chất hiện có.

Phòng học STEM tiểu học cần đáp ứng những yếu tố nào?

Một phòng học STEM hiệu quả không đơn thuần là tập hợp nhiều thiết bị công nghệ. Điều quan trọng là xây dựng được một môi trường học tập cho phép giáo viên tổ chức linh hoạt các hoạt động trải nghiệm và giúp học sinh chủ động tham gia vào quá trình học.

Trong một tiết học STEM, học sinh thường trải qua nhiều hoạt động như quan sát hiện tượng, tìm hiểu kiến thức, thảo luận nhóm, thiết kế mô hình, thử nghiệm, đánh giá kết quả và trình bày sản phẩm. Mỗi hoạt động đều có những yêu cầu khác nhau về không gian và công cụ hỗ trợ. Vì vậy, việc đầu tư đồng bộ ngay từ đầu sẽ giúp giáo viên linh hoạt tổ chức bài học, đồng thời tạo điều kiện để học sinh được tham gia nhiều hơn vào quá trình học tập.

Không gian học tập linh hoạt

Không gian phòng học cần được bố trí mở, dễ dàng thay đổi theo từng hoạt động học tập khác nhau như làm việc nhóm, thuyết trình, thực hành hay chế tạo mô hình.

Bàn ghế có thể di chuyển linh hoạt giúp giáo viên dễ dàng tổ chức nhiều hình thức học tập, đồng thời tăng sự tương tác giữa các nhóm học sinh, khuyến khích các em trao đổi ý tưởng và cùng nhau tìm lời giải cho các vấn đề thực tiễn. 

Thiết bị hỗ trợ trực quan

Trong quá trình giảng dạy STEM, hình ảnh, video, mô phỏng và mô hình trực quan đóng vai trò rất quan trọng.

Các thiết bị như màn hình tương tác, camera vật thể hay máy tính bảng giúp giáo viên trình bày bài học sinh động hơn, đồng thời tạo điều kiện để học sinh quan sát rõ các mẫu vật, sản phẩm hoặc kết quả thí nghiệm.

Đặc biệt, camera vật thể cho phép phóng to các vật mẫu hoặc mô hình lên màn hình lớn để toàn bộ lớp học cùng quan sát mà không cần truyền tay từng nhóm. Giáo viên có thể hướng dẫn từng thao tác lắp ráp, quan sát chi tiết cấu tạo hoặc phân tích kết quả thí nghiệm để toàn bộ lớp cùng theo dõi trong thời gian thực.

Thiết bị và bộ học liệu STEM và AI Robotics

Thiết bị chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng hệ thống học liệu phù hợp.

Các bộ học liệu STEM, STEAM và AI Robotics cho phép học sinh trực tiếp lắp ráp mô hình, thực hiện thí nghiệm, điều khiển robot hoặc tiếp cận những khái niệm đầu tiên về lập trình và trí tuệ nhân tạo thông qua các hoạt động gần gũi với lứa tuổi.

Thông qua việc tự tay thiết kế, thử nghiệm và cải tiến sản phẩm, học sinh từng bước hình thành tư duy khoa học, khả năng phân tích, sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức trong sách giáo khoa

Tìm hiểu thêm về thiết bị STEM/STEAM cho khối tiểu học

Phần mềm và học liệu số

Bên cạnh thiết bị phần cứng, học liệu số và phần mềm hỗ trợ giảng dạy cũng là yếu tố quan trọng.

Kho học liệu điện tử, phần mềm mô phỏng hay các nền tảng hỗ trợ thiết kế bài giảng giúp giáo viên đa dạng hóa phương pháp giảng dạy, đồng thời tạo thêm nhiều cơ hội để học sinh khám phá kiến thức theo nhiều hình thức khác nhau.

Giải pháp đồng bộ từ INNO Việt Nam cho phòng học STEM tiểu học

Xuất phát từ nhu cầu thực tế của các cơ sở giáo dục, INNO phát triển giải pháp Phòng STEM/STEAM & AI Robotics theo hướng xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ thay vì cung cấp các thiết bị riêng lẻ.

Giải pháp tích hợp màn hình tương tác, camera vật thể, máy tính bảng, bộ học liệu STEM, AI Robotics, nội thất học đường cùng các phần mềm hỗ trợ giảng dạy trên một không gian học tập thống nhất. Nhờ đó, giáo viên có đầy đủ công cụ để triển khai các hoạt động STEM theo nhiều hình thức khác nhau, từ khám phá kiến thức, thực hành, nghiên cứu đến thuyết trình và đánh giá kết quả.

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thiết bị, INNO còn đồng hành cùng nhà trường trong quá trình tư vấn xây dựng mô hình phòng học, đào tạo giáo viên và chuyển giao học liệu. Điều này giúp các trường triển khai giáo dục STEM bài bản hơn, tận dụng hiệu quả cơ sở vật chất hiện có và từng bước hình thành môi trường học tập hiện đại, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.